ZALETY ORAZ WADY WYKORZYSTYWANIA DIAGNOSTYKI PSYCHOLOGICZNEJ

Główne zalety:

• wiarygodność uzyskanych informacji

Dzięki wykorzystaniu testów psychologicznych dodatkowo do wywiadów i analiz dokumentów uzyskujemy pełniejszy i wiarygodniejszy obraz osoby. Wiarygodniejszy niż samopis. Testy posiadają wskaźniki trafności – czyli potwierdzenie, ze faktycznie badają, to co mają mierzyć w sposób zadowalający. Rzetelne informacje z testów można uzyskać przede wszystkim przy jednoczesnym przeprowadzeniu rozmów z Kandydatami.

• możliwość porównywania kandydatów
  
  Dzięki pomiarowi zdolności lub cech w podobnych warunkach i tymi samymi testami można dokonać porównania osób dużo trafniejszego niż porównanie np. umiejętności kierowniczych u dwóch osób, o których wiemy, że: pierwsza zarządzała 3-osobową grupą osób tworzącą strategie reklamową dla małej firmy; druga – w czasach studenckich prowadziła sekcję koła naukowego i z sukcesem zorganizowała ogólnopolską konferencję. W efekcie przeprowadzenia testu otrzymujemy wskaźniki, które są porównywalne.

• szybkość z jaką uzyskujemy informacje
  
  

Nie sposób określić np. sumienności osoby po jednokrotnym spotkaniu. W takim wypadku można albo zatrudnić osobę na okres próbny i ją obserwować (choć trzeba mieć świadomość, że przez określony niedługi czas osoba może bardzo się starać i nie ujawnić od razu wszystkich swoich negatywnych cech) albo zastosować test.

• wysoka skuteczność przewidywania

Celem diagnostyki psychologicznej oraz budowanie teorii w psychologii jest zawsze predyktywność, czyli możliwość przewidywania ludzkiego zachowania.

Główne wady:

• brak możliwości przeprowadzenia testów przez osobę, która nie jest psychologiem
  
  

Psycholog jest niezbędny do starannego dobrania narzędzi, a następnie zinterpretowania testu. Konieczna jest więc biegła znajomość metodologii psychologii oraz umiejętności diagnostyczne, aby nie dopuścić do błędów w interpretacji. Psycholog powinien znać nie tylko konstrukcje testu, ale także teorię, która jest podstawą testu, która pozwala na poprawną interpretację wyników. Testy w nieodpowiednich rękach mogą być jak miecz w rękach noworodka. Nie oznacza to jednak, że każda osoba z dyplomem psychologa jest ekspertem w dziedzinie diagnostyki psychologicznej w procedurach selekcyjnych.

• istnieje ryzyko złego doboru testu, w wyniku czego uzyskuje się mało przydatne informacje

Nie można zmierzyć skutecznie każdej cechy. Nierzadko nie istnieją testy do pomiaru danej cechy lub są, ale nie zaadaptowane do warunków polskich. Zdarza się, że pracodawca chce z jednego testu dowiedzieć się zbyt wielu rzeczy – do czego test nie jest przeznaczony. Niejednokrotnie doradca personalny – psycholog dobiera złe narzędzie np. test samoopisowy kreatywności zamiast testu zdolności twórczych w formie zadań.

• dość wysoki koszt stosowania

Można ogólnie założyć, że testy są droższe niż przeprowadzenie wywiadu lub kwestionariusza zatrudnieniowego, analiza cv czy sprawdzenie referencji, ale nie tak drogie jak konkursy na stanowiska lub assessment center (czyli kompleksowa metoda selekcyjna symulująca typowe dla danego stanowiska pracy sytuacje, która polega na badaniu kilku kandydatów jednocześnie, przez kilka osób oceniających, kilkoma metodami).

• istnieje niebezpieczeństwo dyskryminacji rasowych lub płciowych

W Stanach Zjednoczonych miały miejsce sprawy sądowe dotyczące stosowania testów. Jedne z najbardziej znanych dotyczyły „niesprawiedliwej” – jak stwierdził sąd – selekcji dzieci czarnych i białych do klas specjalnych i klas o wyższym poziomie nauczania. Większość dzieci czarnych trafiała do klas specjalnych, co jak się okazało było spowodowane, silnym usytuowaniem stosowanych testów w kulturze białych. Podobna sprawa sądowa została także wytoczona przez czarnych pracowników firmy, wykorzystującej testy do polityki awansów. Można się spodziewać, że nieznajomość odpowiedzi na pytanie „W którym roku miała miejsce odsiecz wiedeńska?” nie mówi nam nic o wiedzy Francuza, mówi nam natomiast o wiedzy Polaka, zwłaszcza, jeśli nie wie również kiedy była bitwa pod Grunwaldem?. Ryzyko dyskryminacji można wyeliminować, stosując testy, adaptowane kulturowo.

Ponadto jedna z bardziej udowodnionych psychologicznych różnic pomiędzy mężczyznami a kobietami dotyczy różnic w zakresie zdolności werbalnych/przestrzennych. Kobiety zazwyczaj mają wyższą inteligencję słowną, natomiast mężczyźni dużo lepiej radzą siebie w zadaniach, wymagających myślenia wyobrażeniowego (oczywiści zdarzają się mężczyźni o rewelacyjnych zdolnościach werbalnych i kobiety o rewelacyjnych zdolnościach przestrzennych, istotne są jedna pewne tendencje). Z góry można więc np. przewidzieć powodzenia kobiet w zadaniach werbalnych.

Ewelina Soszyńska ,dr psychologii

Agencja Doradztwa Personalnego JOBFINDER;